Iedere nieuwsbrief nodigen we een gastcolumnist uit om een leuk en leerzaam artikel te schrijven voor onze nieuwsbrief. Onze vierde gast is
René Pluijm, hij wordt omschreven als ‘culinair avonturier’ en struint de wereld af op jacht naar eetculturen en de voedselschatten die daarbij horen. Daarnaast draagt hij Bagels & Beans een warm hart toe.
Rijkdom
Rijkdom Is wat een mens soms ervaart, los van wat er in je portemonnee zit en wat voor auto je rijdt. Een euforisch gevoel van ‘zijn’, totale vrijheid, zo iets dergelijks. Maar laat ik mijn benen op de grond houden, in de auto zit ik naast Miguel Angel Chaparro.
Waar ik ben? In de Extremadura, het Zuid Westen van Spanje, dit tegen de Portugese grens aangeplakte stukje wereld herbergt zoveel ver-schrik-ke-lijk veel moois op het gebied van cultuur, kunst, architectuur, natuurschoon en natuurlijk dat waartoe ik hierheen ben afgereisd: eetcultuur! Wat weten wij van dit gebied? Weinig! Maar laat mij jullie wakker schudden, GA ERHEEN, ervaar het onontdekte, het ruimtelijke, het stoere, het lekkere, het grillige! En verwacht hier geen ‘Benidormtoerisme’…
De Extrem-madura (vrij vertaald: extreem-rijp) heeft een grillig landklimaat; droge verzengend hete zomers, koele vochtige winters. Dit klimaat werpt zijn vruchten af op alles wat wordt verbouwd, en de daarmee samenhangende smaakbeleving van hetgeen de natuur hier allemaal voortbrengt. Van heel bijzonder paprikapoeder tot wijn, van olijfolie tot wild, van tomaat tot vis, van kaas tot fruit. En natuurlijk: van de Jamon Iberico de Bellota!
Pata negra
Door het weidse glooiende ruig-romantische landschap dat dit gebied kenmerkt zoef ik over geelgroene heuvels bezaaid met olijfbomen, druivenranken, sinaasappelbomen, oude kastelen en witte dorpen, schapen, stieren, groentevelden; ik krijg er trek van, en lust om te koken.
Ik ontwaar de eerste zwartvoet varkens (pata negra), beroemd in de hele wereld omdat zij, hoogstwaarschijnlijk zonder dit te beseffen, de moeder zijn van ‘de ham der hammen’: Jamon Iberico.
We zijn onderweg naar Miguel’s boerenbedrijf ‘Monte Porrino’. Hier worden varkens onder optimale omstandigheden en in totale vrijheid grootgebracht, ‘diervriendelijk geslacht’ (om te leven moet iets sterven zeg ik altijd maar), en verwerkt tot o.a. ham en worst in vele variëteiten. Zodra, aangekomen op zijn finca, het geluid van de auto verstomd, overvalt de rust en, hoe vreemd dit ook mag klinken, ‘de emotie die bij kwaliteit & echtheid hoort’ mij. Complete stilte, grassige boomgaarden waartussen varkens scharrelen, schone warmzoete lucht, geluiden van het boerenland.
Ik realiseer mij dat ik hier bij de bron ben van de bijna heilige, en eigenlijk tevens geilige, ham, die over de hele wereld, maar natuurlijk vooral in knoestige bodega’s in Spanje met de hand wordt gesneden door rokende mannen met harde stemmen die achteloos zo’n bordje op de bar smijten met daarop een voedselschat waarvan bij Pluijm de tranen in zijn ogen schieten!
De rondleiding door dit imposante bastionnetje maakt in één keer het prijskaartje dat bij deze ham hoort duidelijk:
- Het exclusieve ras Ibérico varkens leeft alléén in de provincies Huelva, Salamanca en Extremadura.
- De dieren leven in volledige vrijheid op uitgestrekte vlakten.
- Voedsel: in het voorjaar sappig gras, in de zomer gerst en tarwe, in de herfst met name eikels (bellota is het Spaanse woord hiervoor), zo’n 10 kg per dag.
- De eikels, en het vele bewegen geven deze ham zijn specifieke smaak.
- Vóór de slacht worden zij gemasseerd om stress tegen te gaan en verlamd door een snelle elektrische schok.
- Met de hand worden de diverse delen uitgesneden en verwerkt tot worst & ham.
- Zouten. In speciale (luchtvochtigheid) ruimten worden de hammen met exacte hoeveelheden zout gestapeld te drogen gelegd (7-8 maanden).
- Rijpen. Het rijpingsproces voor de ‘standaardham’ is twee tot drie jaar, de ‘reserva’ wel drie tot vier jaar!
Na een rondleiding van enkele uren waarin ik kennis tot mij neem van vele generaties is het zover: proeven. Ik krijg een plakje uiteraard met de hand gesneden ham. Ik wist ook niet dat met de machine gesneden ham minder is aangezien de ham dan ‘verbrandt’: HALELUJA! Over rijkdom gesproken, fluweelzacht, delicaat, noten, perfecte balans zout-zout, natuurschoon op je tong. Het gevoel dat je iets gezonds eet, iets waar leven in zit. Ik begrijp nu ook waarom een geslacht dier hier liefdevol ‘sacrificado’ (opgeofferd) wordt genoemd.
Noem deze ham niet duur, maar kostbaar. Een frikadel is duur!
Een column biedt te weinig ruimte om alles kwijt te kunnen wat ik kwijt wil over dit gebied. Over de historie, over de Romeinen die er leefden en de sporen die zij nalieten, over de Conquistadores die hiervandaan vertrokken en over de mensen die hier zijn wat ze eten – of het eten dat hier is als de mensen: stoer, rustiek, sterk, energiek, trots, ECHT.
Extremadura, voy a regresar, ik zal er terugkeren!
René Pluijm & Bagels & Beans
Ik word omschreven als ‘culinair avonturier’, en struin de wereld af op jacht naar eetculturen en de voedselschatten die daarbij horen. Soms doet ik dat voor RTL4 met een cameraploeg in mijn kielzog. Vanaf 24 september zal een nieuwe serie op de buis komen. Zo’n serie kost geld en wordt mogelijk gemaakt door partners met hetzelfde buikgevoel en dezelfde missie: Nederland met plezier laten zien waar en hoe echt eten wordt geproduceerd en wat daar voor nodig is. Toen ik, enigszins nerveus, bij Ronald op kantoor mijn eerste demofilmpje liet zien was, ik denk vanwege onze gelijkgestemdheid, van onderhandelen geen sprake: tot mijn verbazing zei hij na één minuut direct ‘Ja, dit gaan wij doen!’ Je mag dit als glad opmerken, maar ik ben B & B eindeloos dankbaar, want zonder hun bijdrage was er geen ‘Pluijm op Pad’ geweest!
Met veel enthousiasme lever ik dan ook mijn bijdrage en neem jullie daar achter je computer mee aan de hand langs alles wat ik beleef!
Ik vreet het landschap op, ook namens Bagels & Beans!
De Extremadurabagel
Koop bij Bagels & Beans een bagel naar keuze en ga op zoek naar:
- Artisjokkentapenade (artisjokharten, kappertjes, knoflook, zwarte olijven, zongedroogde tomaat, citroensap, bladpeterselie, zout & peper)
- Plakken chorizo van ibericovarken
- Plak lekkere tomaat (probeer een goede smaakvolle te vinden!)
Buen provecho! |






|